Wat als er in jouw dorp een plek is waar iemand écht de tijd voor je neemt. Waar je kunt praten over wat jij wilt verbeteren in je leven. In Afferden en Vierlingsbeek-Groeningen loopt hiervoor een proef: VitaalLokaal. Een plek waar je hulp krijgt om zelf de regie te pakken over je gezondheid.

Je hoeft geen grote problemen te hebben om binnen te stappen, volgens projectleider Miranda Geurts: “Of je nu van een 4 naar een 7 wilt. Of van een 8 een 9 wil maken. Iedereen is welkom bij VitaalLokaal. Je huisarts kan je verwijzen, maar je mag ook gewoon zelf aankloppen. Het gesprek is gratis voor iedereen vanaf 12 jaar.”

Niet medisch, wel samen met de zorg

“Hoewel VitaalLokaal op een positieve manier bijdraagt aan je gezondheid, zijn de gesprekken niet medisch,” benadrukt Miranda. “We kijken naar jou. Naar waar jij aan wilt werken.”  Ze vervolgt: “De VitaalLokaal-coaches zijn geen leefstijlcoaches, maar getraind in Positieve Gezondheid. Wat ze doen? Ze nemen de tijd voor je. Ze stellen je vragen. En ze helpen je ontdekken welke stap bij jou past.” Hoewel de gesprekken niet medisch zijn, werkt VitaalLokaal wel samen met bijvoorbeeld huisartsen, fysiotherapeuten en diëtisten. “VitaalLokaal kan ook een tweede spoor zijn naast een medisch traject,” legt Miranda uit. “Soms versterkt dat elkaar.”

Geen advies, wel inzicht

“De VitaalLokaal-coaches geven geen advies,” zegt Miranda. “Ze vertellen je niet wat je moet doen. Ze helpen je inzicht te krijgen, zodat je zelf keuzes kunt maken.” De coaches werken op basis van Positieve Gezondheid en ACT, Acceptance and Commitment Therapy. Ze kijken naar het hele plaatje. Hoe gaat het met je energie? En met je sociale contacten? Wat geeft jouw leven zin? Wel kun je bij VitaalLokaal een fitheidstest doen. “We zien vaak dat mentale klachten invloed hebben op hoe iemand zich lichamelijk voelt. Stress of eenzaamheid werken door in je gezondheid. Maar je hoeft geen klacht te hebben om welkom te zijn.”

Een andere stap dan verwacht

Miranda vertelt over een vrouw die graag wilde afvallen. “Ze had alles geprobeerd en wilde een maagverkleining. De huisarts verwees haar naar VitaalLokaal.” In het gesprek gebeurde iets onverwachts. “De vrouw ontdekte zelf dat er eerst iets anders nodig was. Onverwerkte emoties zaten haar in de weg. Niet haar motivatie.” Door tijd te nemen en zonder oordeel te luisteren, ontstond ruimte voor een andere stap. “Misschien komt die operatie er ooit nog. Maar eerst werkte ze aan wat eronder lag.”

Het gesprek kan overal

Contact met VitaalLokaal begint in het Vitaliteitscentrum Brabant in Vierlingsbeek of in Gezondheidscentrum Hooge Heide in Afferden. Maar gesprekken kunnen overal plaatsvinden. “We wandelen door het dorp. Of we komen bij iemand thuis,” zegt Miranda. “We willen niemand uitsluiten. Als je niet mobiel bent, komt er gewoon een VitaalLokaal-coach naar je toe.”

Jong geleerd …

VitaalLokaal is ook in gesprek met basisscholen over hoe zij Positieve Gezondheid in hun lessen kunnen verweven. “Kinderen weten vaak al wel wat over voeding en bewegen. VitaalLokaal kijkt breder. Wij besteden ook aandacht aan ‘gemeenschap’ en ‘zingeving’. Hoe kijk je om naar jezelf en naar de ander? Wat maakt jouw leven leuker?”, licht Miranda toe. “Zo bouwen we vroeg aan een sterke basis. En voorkomen we dat problemen later onnodig druk zetten op de zorg.”

Fijne kwaliteit van leven

De Radboud Universiteit monitort VitaalLokaal. Drie dingen blijken belangrijk: De tijd krijgen. Voelen dat er geen oordeel is. En weten dat je ook zonder klacht welkom bent. “Ook onderzoeken we wat nu dé momenten zijn waarop mensen openstaan voor een duurzame gedragsverandering. Als je dat weet, kun je nog veel meer mensen eerder bewust maken van hun eigen invloed op gezondheid,” zegt Miranda. “Niet pas als er iets misgaat, maar daarvóór. Zo blijft de gezondheidszorg beschikbaar voor wie het echt nodig heeft.”  

Lokale proef voor brede regio

VitaalLokaal is één van de proefprojecten vanuit de Gemeenschapsfondsen in Afferden en Vierlingsbeek; deze dorpen krijgen geld om eigen initiatieven op te zetten die inwoners vitaler en gezonder maken. “Hieruit willen we lessen trekken voor heel MooiMaasvallei”, benadrukt Miranda. Haar wens is helder: “Uiteindelijk willen we dat iedereen in de regio zo lang mogelijk een fijne kwaliteit van leven heeft. Ik hoop dat mensen straks over VitaalLokaal zeggen: was dit er maar eerder geweest.”

Oproep

Woon je in Afferden of Vierlingsbeek-Groeningen en wil je iets verbeteren in je leven?

Mail naar: info@vitaallokaal.nu

Of bel: 06-12220428 (Afferden) of 06-12025887 (Vierlingsbeek-Groeningen)

Vrijdag 13 februari trapten we in Papendal de tweede ronde af van de 13e editie van de Eo Wijers Prijsvraag, een toonaangevende landelijke ontwerpwedstrijd voor regionale ruimtelijke vraagstukken. Voor MooiMaasvallei betekent dat een mooie volgende stap: drie ontwerpteams gaan hun ideeën verder uitwerken tot concrete plannen om van onze regio een ‘bloeizone’ te maken.

De centrale vraag van deze editie van de Eo Wijers Prijsvraag sluit naadloos aan bij onze ambitie: hoe ziet een regio eruit waarin inwoners langer, gezonder en vitaler leven? Dat raakt precies de kern van waar wij als MooiMaasvallei dagelijks aan werken.

In de eerste ronde werden twaalf plannen ingediend voor onze regio. De jury selecteerde daaruit drie teams die nu verder mogen bouwen aan hun ontwerp: GezondheidsGeneratoren, Maasverleiding – smart, green & healthy together en Who’s Afraid of Red, Green and Blue. Naast MooiMaasvallei doen ook Foodvalley en Drenthe-Overijssel mee, waarvoor ook elk drie ontwerpteams aan de slag gaan. 

Samen werken aan een gezonde leefomgeving
Tijdens de startbijeenkomst reflecteerde juryvoorzitter Hugo de Jonge op de ingezonden plannen. Volgens de jury liggen er grote kansen om landschap en gezondheid sterker met elkaar te verbinden. Hoe richten we onze leefomgeving zo in dat deze uitnodigt tot bewegen, ontmoeten en gezond leven? Dat vraagt om samenwerking, betrokkenheid en draagvlak.

De komende maanden gaan de drie teams hun plannen verder uitwerken. Dat doen zij niet alleen. Samen met experts, partners, gemeenten én inwoners (van het Burgerberaad en breder) uit onze regio verdiepen zij hun ideeën en vertalen die naar concrete voorstellen voor MooiMaasvallei.

Leefomgeving als onderdeel van de zorgtransitie
MooiMaasvallei loopt voorop als het gaat om als regio te kijken naar integrale gezondheid en daar de leefomgeving actief bij te betrekken. Pauline Terwijn, voorzitter van ons samenwerkingsverband en lid van de regionale jury van Eo Wijers, zegt hierover: “Ontwerpers en landschappers blijken verrassend veel te kunnen betekenen voor de vitaliteit van inwoners, mits je die vraag stelt. Dat is precies wat we binnen MooiMaasvallei doen: verbinding leggen tussen domeinen. Het ruimtelijk perspectief vormt daarin een waardevolle aanvulling op onze integrale aanpak.”

Samen met inwoners
In de fase die nu volgt gaan de ontwerpteams actief in gesprek met onze inwoners, zodat hun plannen beter aansluiten bij wat er leeft. Daarnaast jureert, voor het eerst in de geschiedenis van Eo Wijers, een inwoner mee. We zijn onzettend blij met deze participatie.

“Het is bijzonder om namens inwoners mee te mogen jureren. Ik hoop dat deze prijsvraag mensen niet alleen betrekt, maar ook trots maakt op hun landschap en op hun eigen rol daarin. Dat gevoel van eigenaarschap is belangrijk voor een gezonde regio,” aldus jurylid Jurgen Bous uit Nieuw-Bergen.

Op 9 september vindt de regionale finale plaats. Dan wordt bekend welk team MooiMaasvallei vertegenwoordigt in de landelijke finale op 30 september 2026. We kijken uit naar de aangescherpte plannen en naar wat deze fase ons als regio gaat brengen!

Elke week overleggen professionals uit zorg en welzijn in MooiMaasvallei over mensen met psychische klachten en bijkomende problemen. Het gaat om situaties waarin niet direct duidelijk is waar iemand het best hulp of zorg kan krijgen. Deze Overlegtafel blijkt een succes. Tot nu toe kregen 37 inwoners een concreet advies.

De betrokken professionals kijken samen naar mensen die dreigen vast te lopen. Door kennis te delen en samen naar oplossingen te zoeken, voorkomen zij dat mensen tussen wal en schip vallen. “De kracht zit echt in het samen doen,” zegt Sylvia Schutte van de Landelijke Stuurgroep Toegankelijkheid & Wachttijden. “Als je elkaar kent, wordt een probleem niet automatisch van de ander. Je voelt je samen verantwoordelijk om met een oplossing te komen.”

Beter zicht op wat mogelijk is
Het overleg maakt ook duidelijker welke organisatie welke kennis heeft. “We zien vaak dat zorgverleners al lange tijd zoeken naar de juiste plek voor iemand,” zegt Martijn Mahler, de bedenker van de Overlegtafel. “Organisaties hebben meestal maar een deel van de oplossing. Bijvoorbeeld wel voor verslavingszorg, maar niet voor mensen met een licht verstandelijke beperking. Door samen te kijken, zie je beter wie wat kan betekenen. En kun je dus samen passende zorg verlenen.”

Zo werkt de Overlegtafel
Anne Peeters is voorzitter van De Overlegtafel in MooiMaasvallei. “We zijn in mei 2025 gestart en komen wekelijks een half uur bij elkaar. Aan tafel zitten zo’n twaalf professionals uit onder andere de huisartsenzorg, het sociaal domein, welzijn, basis- en specialistische ggz en wijkverpleging. Iedereen kan een complexe zorgsituatie inbrengen. Dat gebeurt altijd anoniem. We delen geen namen en persoonlijke gegevens van inwoners. De inbrenger stelt een duidelijke vraag: Wat is passende hulp? En waar kan ik die vinden?”

Huisartsen ervaren direct voordeel
Huisartsen en praktijkondersteuners ggz brengen de meeste situaties in. Zij zien regelmatig mensen met complexe problemen op hun spreekuur. Saskia Benthem is huisarts in Afferden en herkent dat. “Bij lichamelijke klachten weet je vaak snel waar je iemand naartoe kunt verwijzen; bij psychische problemen is dat lastiger. Het aanbod is versnipperd. De Overlegtafel helpt enorm, omdat je samen kijkt en nieuwe invalshoeken hoort. Het is prettig om samen verantwoordelijk te zijn. Dat een psycholoog dan bijvoorbeeld zegt: “Meld die patiënt maar bij mij aan.

Altijd een advies
Niet altijd is er meteen een oplossing, maar er komt wel altijd een advies. “Soms is dat een andere manier van kijken of een suggestie om contact te leggen met een organisatie waar je zelf nog niet aan had gedacht,” zegt Peeters. “Sinds ook cliëntondersteuners meedoen, zien we dat inwoners vaker geholpen worden met het regelwerk. Dat is een grote meerwaarde.”

Positieve eerste ervaringen
“De eerste evaluatie van de Overlegtafel is heel positief”, vertelt Peeters. De samenwerking verloopt prettig en open. Iedereen wil meedenken.”  Volgens Mahler is dat niet vanzelfsprekend. “In andere regio’s zie je soms wantrouwen tussen organisaties. In MooiMaasvallei merkten we vanaf het begin vertrouwen. Dat maakt het verschil.” Ook het praktische karakter helpt, vult hij aan. “Het kost weinig tijd en levert snel iets op. Het bespaart mij zelfs tijd, want ik hoef niet eindeloos rond te bellen voor passende zorg.”

Blik op de toekomst
De betrokken professionals willen de Overlegtafel verder ontwikkelen. “We bespreken nu vooral situaties waarin meer zorg nodig is,” zegt Peeters. “In de toekomst hopen we ook vaker situaties te bespreken, waarin we kunnen afschalen van gespecialiseerde zorg naar ondersteuning vanuit welzijn of de buurt.” Met de Overlegtafel Mentale Gezondheid laat MooiMaasvallei zien hoe slimmer samenwerken in de praktijk werkt. Door samen te denken en snel te schakelen, krijgen inwoners sneller duidelijkheid en passende ondersteuning.

Minister Jan Anthonie Bruijn van Volksgezondheid, Welzijn en Sport bracht maandag 17 november een werkbezoek aan MooiMaasvallei. Hier werken de gemeenten Land van Cuijk, Bergen en Gennep samen met scholen, werkgevers en organisaties voor zorg en welzijn. Het gezamenlijke doel is duidelijk: een gezond en vitaal leven voor de 130.000 inwoners in de regio. De minister gaf partijen een compliment voor hun werkwijze.

De minister werd welkom geheten in het Maasziekenhuis Pantein door burgemeester Marieke Moorman (Land van Cuijk) en Pauline Terwijn, voorzitter van MooiMaasvallei en bestuursvoorzitter van Pantein. Burgemeester Moorman vertelde: “Met MooiMaasvallei laten we zien wat er mogelijk is als zorgpartners, gemeenten en inwoners écht samen optrekken. Dit vraagt durf, vertrouwen en een gedeelde visie op de toekomst van onze regio. Ik ben er trots op dat de minister vandaag zelf kan zien hoe samenwerking op lokaal niveau leidt tot vernieuwende en mensgerichte zorg. Met dit werkbezoek laten we zien dat we hier samen bouwen aan een sterkere en veerkrachtige samenleving.”

Wat levert de samenwerking op?
Tijdens een rondleiding door het ziekenhuis kreeg de minister uitleg over de samenwerking in de regio. Zo ook over het succes van de 80 voorzorgscirkels. Deze cirkels laten zien hoe inwoners elkaar kunnen helpen. Bijvoorbeeld door even langs te gaan bij iemand of door samen activiteiten te doen. Door het goed afstemmen van de beschikbare zorg, komt de juiste zorg op de juiste plek, dankzij goede afstemming van de beschikbare zorg in de regio. Een huisarts en een medisch specialist vertelden dat hun samenwerking zorgt voor minder dubbel onderzoek. Daarnaast helpt samenwerking in de wijk acute zorg voorkomen: een afname van 11% (70+-patiënten) op de spoedeisende hulp.

Positieve gezondheid
De Herstelkliniek speelt ook een belangrijke rol. Hier kunnen kwetsbare mensen tijdelijk verblijven als het thuis even niet gaat. Dat voorkomt 11.000 opnamedagen in het ziekenhuis. Volgens Roland van der Heijden van welzijnsorganisatie Sociom gaat het niet alleen om zorg: “We hebben de minister op een goede manier kunnen uitleggen wat netwerksamenwerking betekent in onze regio. Dat onze verandering niet alleen gaat om zorg, maar vooral om welzijn, het ervaren van Positieve Gezondheid. De minister, zelf medisch opgeleid, had daar veel oog voor. Heel mooi om te zien.”

Anders denken en doen
Naast successen werd ook gesproken over wat lastig is aan deze verandering. Pauline Terwijn gaf aan dat het verantwoorden van geld uit het Integraal Zorgakkoord (IZA) een uitdaging is: “MooiMaasvallei loopt voorop in het anders organiseren van welzijn en zorg. De samenwerking die we met elkaar hebben opgebouwd, laat zich lastig vatten in KPI’s. De winst zit ‘m in andere punten. Onze preventieve aanpak voorkomt zorg, maar wat vooral telt inwoners voelen zich vitaler en professionals werken efficiënter en prettiger met elkaar samen.”

Zorg anders betalen
Ook werd gesproken over de manier waarop zorg wordt betaald. Huisarts Hans Peter Jung en bestuurder Peter van der Pols van Pantein gaven aan dat regels soms samenwerking in de weg zitten: “Wij merken dat de schotten vanuit de verschillende zorgwetten belemmerend werken voor het bieden van zorg vanuit de netwerkaanpak. Om ook inwoners met complexere problemen te kunnen helpen, onderzoeken we andere manieren voor het betalen van zorgkosten.”

Compliment van de minister
Aan het eind van het bezoek sprak minister Bruijn zijn waardering uit: “Zo’n vergaande samenwerking van verschillende soorten zorg is nieuw voor mij. Ik weet zeker dat de mensen in deze regio heel erg profiteren van wat jullie allemaal doen. Dat verdient een groot compliment!”

Over MooiMaasvallei
In MooiMaasvallei werken gemeenten, onderwijs, woningbouwcoöperaties, bedrijven, natuur- en landbouworganisaties en zorg- en welzijnsorganisaties al jaren samen met inwoners aan een vitale regio. Vorig jaar kreeg MooiMaasvallei 64 miljoen euro subsidie vanuit het Integraal Zorgakkoord (IZA). Met dit geld wordt de gezondheid van onze 130.000 inwoners verder versterkt. Zo kunnen we de komende jaren verder bouwen aan alle initiatieven die de afgelopen jaren al in gang zijn gezet.

Op dinsdag 28 oktober kwamen 166 inwoners uit Land van Cuijk, Gennep en Bergen samen in Boxmeer. Zij deden mee aan de eerste bijeenkomst van het Burgerberaad MooiMaasvallei op het Metameer. Samen gingen zij in gesprek over één centrale vraag: Wat heb jij nodig om een positief gezond leven en een gezonde leefomgeving te hebben in MooiMaasvallei, nu en in de toekomst?

Samen nadenken over de toekomst
Het Burgerberaad is een belangrijke stap om samen te bouwen aan een sterke en zorgzame regio. We worden ouder, er is tekort aan personeel en de zorg staat onder druk. Dat merk je zelf, bijvoorbeeld bij het vinden van passende zorg of een fijne woonplek. Daarom brengen we inwoners, zorg- en welzijnsorganisaties, onderwijs, gemeenten en bedrijven bij elkaar. Samen zoeken we naar vernieuwende oplossingen die bijdragen aan een gezonde en fijne leefomgeving.

Gesprekken in kleine groepen
Tijdens deze eerste bijeenkomst leerden de deelnemers elkaar kennen en kregen zij uitleg over hoe het burgerberaad werkt. In kleine groepen spraken zij met begeleiders over wat zij belangrijk vinden in hun dagelijks leven. Denk aan onderwerpen als wonen, veiligheid, gezondheid en verbondenheid in de buurt. Deze thema’s vormen de basis voor de volgende bijeenkomsten. Daarin gaan inwoners dieper in gesprek en werken zij samen aan concrete adviezen.

Veel betrokkenheid en openheid
De sfeer was warm en open. Inwoners die elkaar nog niet kenden, deelden hun verhalen en luisterden naar elkaar. Dat zorgde voor nieuwe inzichten én een sterk gevoel van verbondenheid. Projectleider Vera Niessen kijkt positief terug op de bijeenkomst: “Het is inspirerend om te zien hoeveel betrokkenheid en enthousiasme er leeft onder de inwoners van deze regio. Met dit burgerberaad geven we inwoners écht een stem in de keuzes die hun eigen leefomgeving en toekomst bepalen.”

Hoe gaat het verder?
De volgende bijeenkomst van het Burgerberaad vindt plaats in november. De uitkomsten van dit proces worden later gedeeld met de betrokken gemeenten en partners binnen MooiMaasvallei.

Meer informatie over het Burgerberaad MooiMaasvallei is te vinden op: www.burgerkrachtlimburg.nl/project/mooimaasvallei.